10 vragen aan Maarten Verbunt over geopolitiek, schaarste en de toenemende druk op de glasvezelmarkt

Maarten Verbunt is managing director en founder van Maunt, en al ruim 25 jaar actief in de glasvezelwereld. Vanuit zijn dagelijkse betrokkenheid bij internationale fabrikanten en grootschalige projecten heeft hij een scherp beeld van de ontwikkelingen in de markt en de impact van geopolitieke verschuivingen op beschikbaarheid, prijs en strategie.

Vraag 1: Maarten, kun je ons meenemen in wat er op dit moment speelt rondom de sterk stijgende vraag naar glasvezel?

Absoluut. Wat we op dit moment zien, is een ongekende toename in de vraag naar glasvezel. Die wordt met name gedreven door de opkomst van AI en hyperscale datacenters in de Verenigde Staten van partijen zoals Microsoft en AWS (Amazon). Die bouwen momenteel op enorme schaal nieuwe infrastructuur, en die vraagt simpelweg veel meer glasvezel dan traditionele datacenters. Waar een klassiek datacenter uiteraard ook gebruikmaakt van glasvezel, zie je dat AI-gedreven omgevingen tot wel 10 tot 30 keer meer glasvezel nodig hebben. Dat zit met name in de interne connectiviteit, dus tussen racks, clusters en gebouwen. Het gevolg is dat fabrikanten momenteel hun productiecapaciteit nauwelijks kunnen bijbenen. In sommige gevallen zijn voorraden voor de komende jaren al grotendeels gealloceerd.

Vraag 2: Is die krapte alleen het gevolg van de vraag vanuit datacenters, of spelen er meer factoren?

Nee, zeker niet. Die vraag is een belangrijke driver, maar er speelt veel meer. Wat we zien, is dat glasvezel inmiddels ook een strategisch component is geworden in geopolitieke conflicten. In de oorlog in Oekraïne, maar ook in het Midden-Oosten, wordt glasvezel steeds vaker gebruikt voor militaire toepassingen, bijvoorbeeld voor het aansturen van drones. Dat zorgt ervoor dat een deel van de productiecapaciteit verschuift naar defensie-gerelateerde toepassingen. En dat legt extra druk op de commerciële markt. Daar komt bij dat supply chains onder druk staan door geopolitieke spanningen. Transportlijnen zijn minder stabiel, routes worden vermeden, en levertijden lopen op.

Vraag 3: Je noemde het Midden-Oosten al. Welke impact heeft de huidige onrust daar concreet op jullie markt?

Die impact is eigenlijk tweeledig. Enerzijds zie je verstoringen in logistiek en transport, denk aan routes die minder toegankelijk zijn of duurder worden door verhoogde risico’s. Maar anderzijds is er ook een indirect effect via de energieprijzen. De spanningen in het Midden-Oosten zorgen voor stijgende olieprijzen. En olie is een belangrijke grondstof voor kunststoffen, zoals polyethyleen (PE), dat gebruikt wordt in bijvoorbeeld ducts, buismaterialen en kabelmantels. Dat betekent dat niet alleen glasvezel zelf duurder en schaarser wordt, maar ook alles eromheen, de complete infrastructuur die nodig is om glasvezelnetwerken aan te leggen. Dus de kostprijs van projecten stijgt over de hele linie.

Vraag 4: Wat betekent dit concreet voor klanten en projecten?

Voor klanten betekent dit vooral langere levertijden, hogere prijzen en minder voorspelbaarheid. Projecten die voorheen relatief strak gepland konden worden, krijgen nu te maken met onzekerheden in beschikbaarheid van materialen. Daarnaast zie je ook regionale verschillen. Europa is bijvoorbeeld relatief afhankelijk van import, en daardoor gevoeliger voor prijsstijgingen en tekorten. Voor bedrijven zoals Maunt betekent dit dat je veel proactiever moet plannen, beter moet forecasten en nauwer moet samenwerken met klanten én fabrikanten om capaciteit veilig te stellen.

Vraag 5: Verwacht je dat deze situatie tijdelijk is, of is dit het ‘nieuwe normaal’?

Dat is lastig te zeggen op dit moment. De vraag naar glasvezel blijft structureel groeien, niet alleen door datacenters, maar ook door verdere digitalisering, 5G, smart cities en industriële toepassingen. Tegelijkertijd zie je dat geopolitiek een blijvende factor is geworden in supply chains. Dat betekent dat schaarste, prijsvolatiliteit en strategische afhankelijkheden een grotere rol blijven spelen.

Vraag 6: Wat is jouw belangrijkste advies aan bedrijven die afhankelijk zijn van glasvezelinfrastructuur?

Mijn belangrijkste advies is: ga van reactief naar strategisch inkopen. Wacht niet tot je materialen nodig hebt, maar denk vooruit. Zorg dat je sterke partnerships hebt met leveranciers, werk met langetermijnplanning en durf ook commitments te maken om capaciteit veilig te stellen. Daarnaast is het belangrijk om flexibiliteit in je projecten in te bouwen. Want één ding is zeker: de markt gaat de komende jaren niet stabieler worden, eerder complexer.

Vraag 7: Kun je iets meer toelichten over de prijsopbouw van glasvezel zelf? Waarom zien we die prijzen nu zo sterk stijgen?

Zeker. Wat veel mensen niet weten, is dat de ‘kale’ glasvezel historisch gezien eigenlijk een relatief goedkoop component was. Als je kijkt naar de meest voorkomende vezel, dan lag de prijs jarenlang grofweg tussen de 3 en 5 dollar per fiberkilometer. Wat we nu zien, is dat die prijs significant aan het stijgen is. In de huidige markt horen we steeds vaker dat die richting de 10 tot zelfs 15 dollar per fiberkilometer gaat (of zelfs hoger). Dat lijkt misschien nog steeds laag, maar het effect daarvan is enorm, zeker als je kijkt naar kabels met hoge vezelaantallen. Neem bijvoorbeeld een kabel met 96 vezels. Elke vezel heeft zijn eigen individuele prijsstijging, en die prijsstijging vermenigvuldigt zich dus direct in de totale kostprijs van de kabel. Daardoor zie je dat de meterprijzen van dergelijke kabels echt substantieel omhoog zijn gegaan. De prijs per meter kan hierdoor al snel met stijgen met 25 tot zelfs 50%. Een belangrijke factor hierin is de prijs van de grondstof germanium. Dit wordt gebruikt in het productieproces van glasvezels om de lichtgeleiding te verbeteren. Daardoor staan de kosten van preforms (de basis van glasvezels) onder druk, wat zich dus direct vertaalt in hogere prijzen voor de uiteindelijke glasvezelkabel.

Vraag 8: Wat betekenen deze ontwikkelingen concreet voor markten zoals Nederland, België en Duitsland?

Ik verwacht dat, los van de prijsstijgingen, met name de beschikbaarheid en levertijden een grote impact gaan hebben in deze markten. Dat heeft direct gevolgen voor de realisatie van glasvezelnetwerken. In datacenters ligt de verhouding tussen materiaal en installatie redelijk in balans, maar bij ondergrondse infrastructuur ligt dat heel anders. Daar is glasvezel vaak zo’n 10 tot 15% van de totale prijs per civiele meter. Maar zelfs als het een relatief klein onderdeel is, geldt: als je het niet hebt, kun je geen netwerk bouwen. Dus beschikbaarheid wordt daar een kritische factor.

Vraag 9: Wat zouden bedrijven concreet moeten doen om hierop te anticiperen en hun projecten veilig te stellen?

Zoals ik al eerder aangaf, moeten bedrijven veel meer vooruit gaan denken. Kijk goed naar de huidige levertijden, prijzen en naar je pipeline van projecten. Ga actief in gesprek met leveranciers en overweeg om buffers aan te leggen om je supply chain draaiende te houden. Zeker omdat ik verwacht dat prijzen nog verder gaan stijgen. Wat vandaag duur lijkt, kan over enkele maanden nog duurder zijn. Daarnaast zie je dat transport vanuit Azië steeds complexer wordt. Door spanningen in het Midden-Oosten worden routes verstoord, moeten schepen omvaren en stijgen brandstofkosten. Dat vertaalt zich direct in hogere logistieke kosten en langere levertijden. Kortom: denk strategisch vooruit, zowel op prijs als beschikbaarheid, en focus op de middellange en lange termijn.

Vraag 10: Als je vooruitkijkt naar de komende 3 tot 5 jaar, hoe verwacht je dat de glasvezelmarkt zich verder gaat ontwikkelen?

Ik geloof dat fabrikanten absoluut anticiperen op de huidige situatie. Ik heb zelf met meer dan tien grote glasvezelfabrikanten gesproken, uit de wereldwijde top, en je ziet duidelijk dat een aantal van deze fabrikanten hun productiecapaciteit aan het uitbreiden zijn. Op dit moment is er wereldwijd een tekort van grofweg 100 tot 150 miljoen fiberkilometers ten opzichte van de vraag. Fabrikanten zijn bezig dat gat te dichten, maar dat kost tijd. Op het moment dat die extra capaciteit beschikbaar komt, verwacht ik dat de prijzen weer wat zullen stabiliseren of zelfs dalen. Ook kan de vraag op termijn wat afnemen als grote hyperscale datacenters hun bouwfases afronden. Daarnaast speelt geopolitiek een grote rol. Ik heb begrepen dat toepassingen zoals drones momenteel ongeveer 10% van de wereldwijde glasvezelcapaciteit opslokken. Als daar minder vraag ontstaat door stabilisatie in conflicten, zal dat direct effect hebben op de markt. Maar eerlijk is eerlijk: dat gaat niet morgen opgelost zijn. Als je kijkt naar de duur van bestaande conflicten en de tijd die nodig is om productiecapaciteit op te schalen, dan verwacht ik dat we dit jaar en ook volgend jaar nog duidelijke impact blijven zien. Ik kan niet in de glazen bol kijken, maar mijn gevoel zegt dat de druk op de markt voorlopig blijft. We zitten echt in een periode waarin alles nog steeds omhoog beweegt, en ik zie dat op korte termijn nog niet veranderen.